Çocuğunuza Paranın Değerini Neden ve Nasıl Anlatmalısınız

Yorum yapılmamış
Çocuk ve Para

Çocuklara parayı nasıl anlatmalı?

Binler, milyonlar, milyarlar…Para hayatımızda önemli bir yeri olan kavram. Peki,  küçük çocuklarımıza parayı ve kullanma biçimlerini nasıl öğreteceğiz? Parayla satın alabilecekleri ya da alamayacaklarını en doğru biçimde nasıl anlatacağız? İşte size birkaç öneri…

  • Ayrıntılardan bahsetmek için çocuğun 5 yaşlarına gelmesini beklemelisiniz. Bu yaştaki çocuğunuz bazı ayrıntıları ve zorunlulukları anlayabilir. Artık kira, elektrik, su, doğalgaz gibi faturalardan, arabanın taksitlerinden bahsedebilirsiniz. Ancak bunlardan bahsederken de acıklı ya da sert bir dil kullanmamaya dikkat etmelisiniz.
  • Günümüzde kredi kartları ile alışveriş ya da kredi kartından para çekmek yaygın olarak kullanılıyor. Çocuğunuzla birlikteyken kredi kartı ile bankamatiklerden çektiğiniz para onun aklında “Banka bize istediğimiz zaman para veriyor” fikrinin doğmasına neden olacaktır. Anlatacağınız önemli konulardan biri de bankanın size neden para verdiği olmalıdır. Çünkü çocuk bu “sihirli” aletin sınırsız bir para verme gücü olduğunu düşünebilir.
  • Paranın önemini, satın alma gücünü öğrenen çocuğunuz yolda ya da masanın üstünde bulduğu parayı sahiplenmek isteyebilir. Bu konuda hassas olan anne babaların ilk tepkisi kızmak olabilir. Ancak bu doğru bir davranış değildir. Çünkü çocuklar genel olarak dünyadaki her şeyin kendisi için yaratıldığını düşünür. Bu anlamda sahipsiz bir parayı almakta hiçbir mahsur görmez. Ona mutlaka bu paranın bir sahibi olduğunu ve kaybettiği için zor durumda kaldığını anlatmalısınız.

Çocuklar için bayramların en güzel yönü yanlızca yeni elbiseler giymek mi? Bayram sabahı uyanıp yeni elbiseler giymek ama o şık giysilerle konu komşuyu, akrabaları ziyaret edip elini öptükten sonra avuçlarına konan o küçük kağıtlar? Gözlerinde küçük sevinç pırıltılarıyla ceplerine koydukları paralarla neler almak istemezler ki! Çikolatalar, şekerler, oyuncaklar… Çocukken verilen bayram paralarının mutluluğu unutulmaz. Bir arkadaşımla sohbet ederken gülerek, unutamadığı bayram günlerini  anlattı. “Üç kardeştik. Her bayram dedemin elini öpmeye giderdik. Ben en küçükleri olduğum için dedem en az parayı bana verirdi. Abimle ablama verdiği paraya bakardım. İçim giderdi. Şimdi onlar daha fazla şey alacaktı. Kızardım da dedeme. Sanki küçük olmayı ben istemiştim!” Arkadaşım yıllarca, yetişkin olana dek dedesine kızmıştı. Bayram paralarını biriktirdiklerinde lunaparkta harcamak üzere hepsini annesine verir, ailece lunaparkın yolu tutulurmuş. Çeşit çeşit oyuncaklara binilir, yenilir içilir ama o bayram paraları hiç bitmezmiş… 

Çocuklarınızı Para Hakkında Eğitin

Çocuklarınızı Para Hakkında Eğitin

 

Çocuklara parayı neden anlatmalı?

“Para, para, para…” Rivayet odur ki, ünlü fransız komutanı, “imparatoru” Napolyon’a dünyadaki önemli üç şey nedir diye sorulduğunda yanıtı hep para olmuştu. Napolyon söyledi mi bilinmez ama biz, önemli üç şeyden en azından birinin para olduğunu biliyoruz. Televizyonda sık sık ödülü parayla endeksli yarışmalar, oyuncuların, futbolcuların aldığı ücretler, zenginliğin getirdiği refahlık, reklamlarda “şunu da alın, bunu da alın” türünden evimize taşınan görüntüler…Evet, günümüzde para önemli. Bizler,  binbir çeşit malın hiç durmadan almak zorunda kalan tüketim toplumunun üyeleriyiz. Her gün hayatımızı güzelleştirecek ve kolaylaştıracak yeni ürünler çıkıyor ve  satın almamız için ellerinden geleni yapıyorlar. Biz de cüzdanımızın inceliği ya da kalınlığına, kredi kartlarımızın limitine göre vitrinlerin önünden kasanın önüne geçiyoruz. Çoğu zaman “ayağımızı yorganımıza göre” uzatmanın mali sonuçlarını hesap ediyoruz. Peki ya çocuklarımız?  İstediği bir oyuncağı almayı paranızın yeterli olmaması nedeniyle reddettiğinizde çığlık çığlığa ağlayan, “isterim de isterim” diye tutturan bir çocukla karşılaşmamak için ona neyi ve nasıl anlatacağınızı düşündünüz mü?

Çocuklara paradan bahsetmek gerekir. Biz bahsetmesek bile o arkadaşlarından özellikle de okul döneminde mutlaka öğrenecektir. Alışveriş yaparken çocuk paranın satın alma gücünü anlar. Ancak anlayamadığı paranın miktarıdır. Paranın neye yetip yetmeyeceği 3-4 yaşlarındaki bir çocuk için anlamlı değildir. Bir çok şeyi satın alan ailesini çok zengin sanacaktır. Paranın bazı şeyleri almaya yetmeyeceğini düşünemez. Onun için 50 TL ile 20 Milyon TL arasında bir fark yoktur. Hatta bu dönemlerde, ses çıkardığı için madeni paraları daha çok sevdiklerini fark edebilirsiniz.

Paranın önemini yetirince anlayamayacak olan bu yaşlardaki çocuklar  babanın, annenin para kazanmak için çalışmak zorunda olmasından çok hoşnut değildirler. Annesinden ayrılmak istemeyen çocuklar sitemle “Babam para kazanıyor, sen niye işe gidiyorsun?” sorusunu sık sık sorarlar. Bu soru karşısında anneler para ile ilgili açıklama yapma ihtiyacı duyarlar. Ancak yapacağınız açıklamalar ayrıntılı olmamalıdır. O sizin ödediğiniz vergileri, evin kirasını, taksitlerinizi anlayacak yaşta değildir. Para kazanmak için çalışmak gerektiğini, sevdiği bir işte çalışmanın anne ve babaları mutlu ettiğini anlatabilirsiniz. Ancak bu konuda size hemen hak vereceğini de düşünmeyin. Sizden uzakta kalmak her zaman rahatlıkla kabullenebileceği bir durum değildir. Ama çocuğunuzu ikna etmek için  daha çok para kazanıldığında çocukla ilgili bazı şeyleri daha kısa zamanda alabileceğinizden yola çıkabilirsiniz. “Ben çalışırsam daha çok para kazanırım ve sana daha büyük bir bisiklet alabilirim…Odanın duvar kağıtlarını değiştirebilirim… Seni lunaparka daha sık götürebilirim… Daha büyük bir arabamız olsun istemez misin?” gibi açıklamalar ikna edici olabilir. 

Ayrıca bakkaldan alışveriş ederken cebinizdeki parayı çıkartıp onun eline verebilirsiniz. Bakkala uzatmasını isteyin. Üstünü alıp tekrar size vermesini sağlayın. Böylece satın alınan herşeyde para vermek gerekliliğini anlayacaktır. Yanınızdayken almak istediğiniz üç beş şeyi sıralayın. Ancak küçük bir hesap yaparak “Benim param yalnızca iki tanesini almaya yetiyor. Diğerlerini daha çok param olduğunda alabilirim…” demeniz, çocuğunuzda bazı şeyleri satın almak için daha çok para gerektiği izlenimi yaratacaktır.

Evde oynayacağınız oyunlar da işinize yarayabilir. Örneğin onu oyuncakçı yapın ve siz müşteri olun. Oyuncaklarını satmak için uğraşan çocuğunuza “Kızım üç tane oyuncak istiyor. Ama benim param bir tanesini almaya yetiyor. Şimdilik bir tanesini alayım. Ay başında maaşımı alınca diğerlerini alabilirim…” demeniz, onun kafasında paranın bazen, bazı şeyleri almaya yetmeyeceği fikrinin yerleşmesine neden olacaktır.

Zorunluluklardan bahsedin

Ayrıntılardan bahsetmek için çocuğun 5 yaşlarına gelmesini beklemelisiniz. Bu yaştaki çocuğunuz bazı ayrıntıları ve zorunlulukları anlayabilir. Artık kira, elektrik, su, doğalgaz gibi faturalardan, arabanın taksitlerinden bahsedebilirsiniz. Ancak bunlardan bahsederken de acıklı ya da sert bir dil kullanmamaya dikkat etmelisiniz. Kısa cümlelerle, sakin bir dille anlatmalısınız. “Su faturamızı ödememiz gerekir. Ödemezsek yetkililer, suyumuzu keser. Peki sen o zaman küveti nasıl doldurabilirsin? ….Elektirik faturamazı da ödemeliyiz. Elektiriğimizi keserlerse, televizyonumuz çalışmaz ve bütün çizgi filimleri kaçırırsın…” gibi onun için önemli olan sonuçları belirterek anlatmaya çalışın. Böylece kafasında neden-sonuç ilişkisi kurarak paranın önemini anlayacaktır.

Zevk aldığı şeylerden bahsedin

Ayrıca paranın zevkli anları satın alabilecek yönünü de açıklamalısınız. “Harry Potter filmine girmek için bilet almamız gerekiyor. Ama bilet almak için de para vermemiz gerekli. Peki ben parayı nereden bulacağım? Elbette çalışarak…”

“Bu yaz tatile gideceğiz. Denizde bol bol yüzeceksin. Kumsalda kumdan kuleler yapacağız. Güneşleneceğiz. Bol bol dondurma yiyeceğiz…Ama bütün bunlar için bize para gerekli.”

Para bankadan mı geliyor?

Günümüzde kredi kartları ile alışveriş ya da kredi kartından para çekmek yaygın olarak kullanılıyor. Çocuğunuzla birlikteyken kredi kartı ile bankamatiklerden çektiğiniz para onun aklında “Banka bize istediğimiz zaman para veriyor” fikrinin doğmasına neden olacaktır. Ve siz, istediği bir şeyi satın alamadığınızda kredi kartınızı kullanmanız konusunda uyaracaktır. Anlatacağınız önemli konulardan biri de bankanın size neden para verdiği olmalıdır. Çünkü çocuk bu “sihirli” aletin sınırsız bir para verme gücü olduğunu düşünebilir. Basit, küçük oyunlarla banka sistemini anlatabilirsiniz. Küçük bir kutuyu bankamatik yapın, içine oyuncak paralar koyun ve çocuğunuzun eline verin. “Ben her ay buraya şu kadar para koyuyorum. İhtiyacım olunca da alıyorum” deyin ve bir şey satın alacakmış gibi yapın. Ve her satın aldığınızda çocuğunuza bankamatik kutusundan para vermesini isteyin. Birkaç alışverişten sonra paranın bittiğini gören çocuğunuz, bankadaki paranın da tükeneceğini anlayacaktır.

Bulduğu parayı almamasını öğretin

Çocuğunuza para kavramını öğretirken önemli konulardan biri de bulduğu paralara sahip çıkmaması olmalıdır. Ona, kendi parası dışında asla başka paraları almaması konusunda ikna etmelisiniz. Paranın önemini, satın alma gücünü öğrenen çocuğunuz yolda ya da masanın üstünde bulduğu parayı sahiplenmek isteyebilir. Bu konuda hassas olan anne babaların ilk tepkisi kızmak olabilir. Ancak bu doğru bir davranış değildir. Çünkü çocuklar genel olarak dünyadaki her şeyin kendisi için yaratıldığını düşünür. Bu anlamda sahipsiz bir paranın almakta hiçbir mahsur görmez. Ona mutlaka bu paranın bir sahibi olduğunu ve kaybettiği için zor durumda kaldığını anlatmalısınız. Bunu yaparken masallar ve oyunlar size yardımcı olur. Çünkü çocuklar masalları ve oyunları gerçekmiş gibi algılarlar. Bu yolla öğrenmeleri daha kolaydır.

Hayalgücünüzü çalıştırın. “Küçük bir kedi varmış. Annesi bakkaldan ekmek almak için para vermiş. Ama küçük kedi yolda parayı düşürmesin mi? Bir taşın kenarına düşen parayı aramış, taramış, bulamamış. Çok üzülmüş. Eve dönmüş annesine anlatmış. Annesi de çok üzülmüş. Çünkü ekmek alacak başka paraları yokmuş….” türünden masallarla, herhangi bir yerde bulunan paranın mutlaka bir sahibi olduğunu, kaybettiği için zor durumda kalacağını anlamalarını sağlayabilirsiniz.

Paradan bahsedeceğiniz anlar…

Çocuklarla para konusunu konuşacağınız anlara dikkat etmelisiniz. Diyelim bir markettesiniz ve o çok pahalı, satın alamayacağınız bir şey istiyor. Üstelik siz “Şimdi olmaz” dedikçe yaygarayı basıyor. İşte bu gibi durumlarda paradan bahsetmemelisiniz. Çünkü istediği şeyi alamadığı için kızan çocuğunuz sizi dinlemeyecektir. Onun sakinleşmesini beklemelisiniz. Uygun bir ortamda onunla konuşmalısınız. Kendi yaşamınızdan örnekler vererek açıklama yapabilirsiniz. “Sana o oyuncağı alamadım. Çünkü şimdi alabilecek param yok. Bazen hepimiz istediğimiz şeyleri alamıyoruz. Örneğin baban daha yeni bir araba istiyor. Ama çok pahalı olduğu için biraz daha para biriktirmek zorundayız. Paramız olana kadar araba almayı erteledik…Ya da tatil için Antalya’ya gitmeyi istiyoruz ama orası uzak ve daha çok para gerekiyor. Biz de daha yakın bir yere gitmeyi düşünüyoruz” gibisinden açıklamalar yapın ama asla fazla ayrıntıya girmeyin.

Maddi açıdan zor bir dönemdeyseniz…

Bir çok aile için parasal konularda, belirli dönemlerde sıkıntılar yaşanır. Anne babalar genellikle bu gibi durumları çocuklarının üzülmemesi için saklamaya ve hiçbir şey yokmuş gibi davranmaya çalışırlar. Bu yanlış bir tutumdur. Çünkü ister istemez çekilen sıkıntılar aile hayatınıza yansıyacak, çocuğunuzun aklında yanlış fikirlerin oluşmasına neden olacaktır. Gerçek nedeni bilmediği için kendince nedenler yaratacaktır. Ona bu durumu trajik boyutlarda değil, normal bir süreçmiş gibi anlatabilirsiniz. Bu dönemin her ailede olabileceğini, bir süre sonra geçeceğini ve bu dönemde bazı şeyleri daha az satın alabileceğinizi açıklayın.

Para kazanmayı amaç haline  getirmeyin

Paranın bir çok şeyi satın alabilecek olması, zengin kişilerin daha “önemli, itibar sahibi” bir konuma gelmesini de sağlıyor. Siz siz olun çocuğunuzun yanında yalnızca para kazandığı için bir başkasını övmeyin. Çocuk mutlu ve önemli bir insan olmanın tek yolunun para kazanmak olduğu fikrine kapılmasın. Çünkü hayatta paranın satın alamayacağı şeyler olduğunu bilmesi gerekiyor. Sizin sevgi dolu gözleriniz, yumuşacık bakışlarınız gibi…

Category: Çocuk, Çocuk Gelişimi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.

Menü